Paleografya Nedir?

Kullanıcı avatarı
hadronx
Mesaj Panosu Yöneticisi
Mesajlar: 552
Kayıt: 09 Nis 2015, 16:52
Edilen  Teşekkür Sayısı: 10 kere
Alınan Teşekkür Sayısı: 15 kere

Paleografya Nedir?

Mesaj gönderen hadronx »

Paleografya Nedir.jpg
Paleografya Nedir.jpg (35.64 KiB) 92 kere görüntülendi
İlk önce şunu belirtelim. Paleografya ile Paleografi aynı anlama gelen iki kelimedir. Cümle içinde duruma göre ikisinden biri kullanılır.

Anlamı önce kısaca tanımlarsak “Eski el yazılarını okuma bilgisi” diyebiliriz. Paleografi konusunda uzman olan kişiye ise paleograf denir.

Paleografya / Paleografi kelimesinin kökeni Yunanca “eski yazı” anlamına gelen palaios grapheden gelir. Bu tabirin ilk defa Fransız Benedikten rahibi Bernard de Montfaucon tarafından 1682’de kullanıldığı belirtilir. Paleografya (paleografi), tarih boyunca kullanılan çeşitli yazı tiplerini okumaya ve incelemeye dayanan bir ilim koludur. Özellikle XVIII-XIX. yüzyıllarda Eskiçağ medeniyetlerinden intikal eden yazıları çözmek amacıyla bu ilimden faydalanılmış, ayrıca çeşitli el yazılarının şekil ve tarzının öğretilmesine dayalı bir anlam genişliği kazanmıştır. İlk olarak Montfaucion 1708’de yayımladığı kitapla Yunan paleografisini kurmuş, onu Latin paleografisi izlemiştir.

O zaman Paleografi, geçmişte yaşamış toplumların yazdıkları yazıların anlamını çözmemize yardımcı olan bilim dalıdır diyebiliriz. Bu tanımda yardımcı kelimesini vurguladım. Sebebi ise Paleografi, belgelerin içeriği yerine yazma süreciyle ve harflerin oluşumuyla ilgilenir. Tarih bilimi bulunan tarihi metin ve belgelerdeki anlamı çözmek için Paleografi biliminden yardım alır.

Paleografya alanında çalışan kişilerden genellikle yazıların şifresini çözmeleri, belgeleri tarihlendirme işlemini yapmaları ve diğer insanlar tarafından okunamayan metinleri okumaları istenir. Böylece normalde herhangi bir anlam ifade etmeyen yazılar hakkında bilgi sahibi olunur.
Genellikle tarihe yardımcı bilim dalı olarak nitelendirilen paleografi, içeriğin ne anlama geldiğiyle değil, fiziksel olarak nasıl yazıldığıyla ilgilenir.
Bilim insanları paleografi sayesinde bir alfabenin nasıl ortaya çıktığını ve diğer dillerin onu nasıl etkilediğini anlayabildi.

Paleografya Nedir.jpeg
Paleografya Nedir.jpeg (77.85 KiB) 92 kere görüntülendi
Yaklaşık olarak 1220 yılında yazıldığı düşünülen Heimskringla, İsveç ve Norveç krallarının efsanelerini içeren bir ‘destan koleksiyonu’. İzlandalı şair ve tarihçi Snorri Sturluson tarafından Eski Nors dilinde yazılan eser, Vikinglerin tarihi, gelenekleri, dilleri ve edebiyatlarıyla ilgili bilgiler sunuyor. Paleografya ve dilbilim sayesinde Nors dili ve İngilizce arasındaki ilişki, eski metinlerin karşılaştırılmasıyla incelenebiliyor.
Paleografi, akademisyenlerin belgelerin ne zaman yazıldığının yanı sıra kaynakları, anlamları ve daha geniş bağlamları üzerindeki diğer etkileri anlamalarına yardımcı olması bakımından oldukça önemli bir bilim dalıdır.

Paleografi , tarih boyunca kullanılan alfabeleri çözerek bu alfabelerle yazılan belgelerin okunabilmesini sağlar böylece tarihi olayların aydınlatılmasına katkıda bulunur. Örnek olarak MÖ 1226'da yapılan Mısır-Hitit savaşı sonrasında imzalanan Kadeş Antlaşması'nın anlamının çözülmesi gösterilebilir.

Bir toplumun dilini bilmek, tarihi araştırma için yeterli değildir. Dille birlikte kullanılan yazının da bilinmesi gerekir. Mısır tarihini araştırmak için hiyeroglif yazısını, Mezopotamya tarihini araştırmak için çivi yazısını, Orta Asya Türk tarihini araştırmak için Orhun ve Uygur yazıları ile Çin yazısını, Osmanlı, İran ve Arap tarihi için Arap yazısını, Slav milletlerinin tarihi için Kiril yazısını, Avrupa milletlerinin tarihini araştırmak için de Latin yazısını bilmek gerekmektedir. Ancak çoğu kez mesele bununla da çözümlenemez. Çünkü bu yazıların da birtakım çeşitleri vardır. Bunların her birinin kullanılış yerleri de farklıdır. Gerekli yazıların okunması öğrenilmeden hiçbir zaman ciddi bir tarihi araştırma yapılması mümkün değildir.

Aşağıdaki videoda bazı antik dillerin kulağa nasıl geldiğine dair seslere yer verilmiş. Hepsi doğru olmasa da videodaki sesler telaffuz bakımından eski dilleri canlandırıyor. Örneğin Göktürk dili için konulan ses aslında günümüz Kırgız dilinde bir videodan alıntı. Videoda yer alan antik dillerden bazıları şunlar: Antik Mısır dili, Akadca, Sümerce, Antik Yunanca, Hititçe, Keltçe, Eski Norsça. Bu güzel çalışma, eski yazıların paleografya sayesinde çözümlenmesiyle mümkün oldu.




Paleografya Neyi İnceler?
Ligatür
Harf biçimi
Kısaltmalar
Noktalama
Yazı yüzeyleri
Alfabedeki değişiklikler

Paleografya ile epigrafi karıştırılır.
Aslında ikisi de aynı işi yapıyor gibi ama tek farkla. Paleografya yazılı belgeler ile yani papirüs, parşömen ve kâğıt üzerine yazılmış yazıları inceler. Epigrafi ise taşlar üzerine yazılan yazıları yani yazıtları inceleyen bir bilim dalıdır. Göktürkler'den kalma Orhun Yazıtları, epigrafinin incelediklerine dahildir. Bir diğer örnek ise Sümer medeniyetinden kalan kil tabletlerdir.


İstanbul'da bulunan en eski tarihi eser olan Dikilitaş üzerinde ne yazıyor acaba?
Dikilitaş Üzerinde Ne Yazıyor?


Kayserili
usta
Mesajlar: 6
Kayıt: 04 Haz 2016, 14:48
Edilen  Teşekkür Sayısı: 3 kere
Alınan Teşekkür Sayısı: 7 kere

Paleografya Nedir?

Mesaj gönderen Kayserili »

Tarih sınavlarının vazgeçilmez sorularından 😄
Kullanıcı avatarı
sefimsarikola
usta
Mesajlar: 6
Kayıt: 21 Şub 2016, 22:53
Edilen  Teşekkür Sayısı: 15 kere
Alınan Teşekkür Sayısı: 4 kere

Paleografya Nedir?

Mesaj gönderen sefimsarikola »

Kayserili yazdı: 20 Haz 2022, 12:49 Tarih sınavlarının vazgeçilmez sorularından 😄
kardaşım sizi yormuşlar epey bizde bele şeyler yoktu. :D
Cevapla

“NE NEDİR” sayfasına dön